Qonda ekugcineni ukuthi yini evimba ubudlelwano bakho, bese wakhe ubudlelwano bakho ngokuqonda okucacile nangokuzihlonipha kakhulu.

Ukuzihlola akusho ukuzibuza njalo ekuseni ukuthi sisakufanele yini ukuphila, ukuthandwa noma ukuzethemba.

Akusho ukungena ekamelweni elingaphakathi kithi ukuze sibhekane nokuzimangalela kwethu futhi sifune esinye isizathu sokuzilahla.

Kusho ukuqaphela into elula kakhulu:

Engikwaziyo kungenzeka akukhona konke okufanele kwaziwe.

Engikubonayo kungenzeka akukhona konke okufanele kubonwe.

Engikuqondayo kungenzeka akukhona konke okufanele kuqondwe.

Lokhu kuqaphela akunciphisi nakancane ukubaluleka kwethu. Kumane kusivikele ekubekeni ikusasa lethu ekuqondeni okungaphelele.

Singaba ngabahlakaniphile kodwa kube khona ulwazi esingalutholanga. Singaba ngabaphanayo kodwa sinikeze lokho omunye abengakudingi. Singathembeka kodwa singanaki esinye isithembiso esibalulekile. Singaba nezinhloso ezinhle kodwa siveze okuphambene nalokho ebesikufuna.

Ukuzihlola akufiki ukuzonquma ukuthi singabantu abalungile noma ababi. Kuhlola ukuthi izenzo zethu ziyahambisana yini nomuntu esikholelwa ukuthi singuye kanye nobudlelwano esifuna ukubakha.

Ukuhlola akukhona ukwehlisa ukubaluleka

Lapho siphinda sifunda umlayezo ngaphambi kokuwuthumela, asisho ukuthi asikwazi ukubhala.

Lapho siphinda sibala isamba esibalulekile, asisho ukuthi imali ayinalo nhlobo inani.

Lapho sihlola ukuthi umnyango uvaleke kahle yini, asililahli lonke ikhaya.

Sihlola iphuzu elithile ngoba lokho okuncike kulo kufanele sikunake. Kungani le ndlela efanayo iba buhlungu kangaka lapho ithinta ukuziphatha kwethu?

Kungenxa yokuthi senza into eyodwa ibe yisahlulelo sakho konke.

Umlingani wethu usitshela ukuthi amazwi athile ebesiwasho abedelela. Thina sizwa sengathi kuthiwa siyadeleleka. Lo muntu usisola ngesinqumo sobugovu. Thina sizwa sengathi bonke ubunjalo bethu bunobugovu. Sithola iphutha endleleni yethu yokuthanda bese siphetha ngokuthi asazi ukunikeza lutho oluhle.

Ukuziphatha okuthile kudinga ukuhlolwa. Akudingeki bonke ubunjalo bethu bume phambi kwenkantolo.

Kufanele sifunde ukuhlukanisa leyo nto:

“Kuleli phuzu, ngenzeni?”

“Kube namuphi umphumela?”

“Yini okufanele ngiyigcine, ngiyilungise noma ngiyichaze kangcono?”

Le mibuzo ibeka inselelo. Ayihlazi.

Iphutha elilodwa aligwinyi zonke izimfanelo zethu. Isinqumo esibi asisuli zonke izinqumo zethu eziwusizo. Ukusabela ngendlela engafanele akusuli izikhathi esakwazi ngazo ukulalela, ukweseka, ukuvikela noma ukuthanda ngendlela efanele.

Singalivuma iphutha ngaphandle kokwenza ubunjalo bethu bube yiphutha.

Amandla ethu enza ukuhlola kube nobulungisa ngokwengeziwe

Umuntu ongakwazi ukubaluleka kwakhe angasebenzisa ukuzihlola ukuze azidilize. Ufuna iphutha elilodwa athole ayishumi. Ubheka konke ukusolwa njengeqiniso elingaphezu kwakhe, bese ethwala imithwalo yemfanelo engeyona eyakhe.

Ngakolunye uhlangothi, umuntu obheka amandla akhe kuphela wenza wonke amazwi abe ukuhlaselwa. Ukhumbuza abanye ngalokho akukhokhayo, akulethayo nakho konke akubekezelelayo. Uhlu lwakhe luba udonga okungasalungiseki lutho ngemva kwalo.

Sidinga womabili la maqiniso:

Kufanele ngazi engikunikezayo.

Kufanele ngihlale ngikwazi ukuhlola lokho engingakuthuthukisa.

Ngakho masisho izimfanelo zethu eziqinisekiswa amaqiniso. Siyakwazi yini ukulalela ngaphandle kokusebenzisa kamuva imfihlo omunye asitshele yona ukuze simlimaze? Ingabe ukuba khona kwethu kuvame ukuletha ukuthula, uthando, ukuvikeleka noma injabulo? Siyazigcina yini izithembiso zethu ezindaweni esithi sithembekile kuzo? Abantu abahlala nathi bangasho yini izikhathi ezithile lapho izimfanelo zethu zibenzele okuhle?

Imfanelo eqinisekiswa amaqiniso kufanele iqashelwe. Ayinyamalali ngoba kunenye indawo edinga ukusetshenzwa.

Lesi sisekelo sisisiza ukuba sizwe amazwi ngaphandle kokuwa: “La mazwi awafingqi konke engiyikho. Ngakho ngingawabheka ngaphandle kokuvikela bonke ubunjalo bami.”

Ukubaluleka komuntu akwenzi ukuzihlola kungabi nesidingo. Kwenza ukuzihlola kunembe kakhudlwana.

Kunezimpendulo ezintathu ezingaba khona

Ngezinye izikhathi siqala ukuzihlola sinesiphetho esivele sibhaliwe: uma ngizihlola, nakanjani ngizothola ukuthi nginephutha.

Lokho akukhona ukuhlola. Kuwukuzilahla osekuhleliwe.

Ukuzihlola ngokwethembeka kungaveza okungenani izimpendulo ezintathu.

Eyokuqala: kufanele ngilungise. Amaqiniso abonisa ukuthi amazwi ami alimazile, ukuthi isinqumo sami asinakanga okulindelekile okunengqondo noma ukuthi ngibekela omunye umthetho mina engiwunqabayo.

Eyesibili: ngingathuthukisa. Inhloso yami ibiyinhle, kodwa enye indlela, esinye isilinganiso noma esinye isikhathi kungaveza ukubaluleka okwengeziwe. Akudingeki ngilahle imfanelo. Kufanele ngifunde ukuyisebenzisa kangcono.

Eyesithathu: ngiyenze kahle ingxenye yami. Kungenzeka ukuthi umlingani wethu akaqondanga kahle, wenqaba umngcele noma wasabela ngokusekelwe kulokho ayekulindele kodwa esasingakaze sikuvume. Singachaza okwengeziwe ngaphandle kokwamukela iphutha ngoba nje omunye uzizwa ekhungathekile.

Leli thuba lesithathu libalulekile. Ukuzihlola akusho ukuthi sivumelana nomlingani wethu. Kusho ukuhlola ngokumnaka ngokwanele omunye, bese samukela, sizihlonipha ngokwanele, lokho amaqiniso akuqinisekisayo.

Ukudabuka komunye akuvezi ngokuzenzakalelayo ukuthi senze kabi. Inhloso yethu enhle nayo ayivezi ukuthi senze kahle.

Kufanele sibheke bonke ubufakazi.

Ukudlala kabusha kuveza lokho imizwa ebikufihlile

Ngemva kwesigameko esinzima, singasiphinda engqondweni njengento edlalwa kabusha. Hhayi ukuze sizihluphe, kodwa ukuze sibone lokho ukwenza ngokushesha okungasivumelanga ukuba sikubone.

Laliyini iqiniso lokuqala? Yini engayicabanga ngokushesha? Iyiphi inhloso engayibeka komunye? Yini ebengifuna ukuyithola? Ngisebenzise liphi iphimbo? Ingxoxo ishintshe nini indlela? Ukusabela kwami kuveze muphi umphumela?

Owesifazane usola umlingani wakhe wesilisa ngokuthi akalokothi athathe isinyathelo. Umlingani uphakamisa ukuba baphume ngempelasonto elandelayo. Ngokushesha owesifazane ugxeka indawo, isikhathi nesabelomali, bese ephinda ethi njalo kufanele ahlele yonke into.

Ukudlala kabusha kungambonisa amaqiniso amabili: isidingo sakhe sokuba umlingani abambe iqhaza besifanele, kodwa indlela amukele ngayo leso sinyathelo kungenzeka ifundise umlingani wakhe ukuthi ukuphakamisa okuthile akuwufanele umzamo.

Owesilisa ubona sengathi umlingani wakhe wesifazane ukhuluma naye ngokhahlo. Phakathi kwengxoxo, ugcina iphimbo elizolile. Owesifazane uyathukuthela noma kunjalo futhi amsole ngokungameseki. Ukudlala kabusha kungaqinisekisa ukuthi owesilisa akangezanga udlame. Kungambonisa nokuthi wayezolile ngendlela akhuluma ngayo, kodwa engalaleli ngempela.

Kuzo zombili izimo, akwanele ukubuza ukuthi ubani obeqinisile. Kufanele sibheke ukuthi ukuziphatha komuntu ngamunye kube negalelo lini kulokho okwenzekile.

Ukudlala kabusha akukushintshi okwedlule. Kuguqula lokho esingakufunda kukho ukuze sisabele ngokulandelayo.

Ukubuka kuqala kubheka imiphumela

Ukuzihlola akusebenzi ngemva kwesenzo kuphela. Kungangenelela nangaphambi kwaso.

Sibe sesakha ukubuka kuqala kwesinqumo esesizosenza. Siya phambili ngamahora ambalwa, izinsuku ezimbalwa noma iminyaka embalwa bese sibheka imiphumela engase ivele.

Sesizothumela umlayezo sithukuthele. Sisazoziqhenya yini ngawo wonke amagama lapho imizwa isidambile? Le mpendulo izosiza yini ukubhekana nenkinga noma izonikeza omunye iphutha elisha angafihla elakhe ngemuva kwalo?

Sifuna ukuhlaza umlingani wethu phambi komndeni wakhe ngemva kokuba nathi sihlazekile. Yimuphi umbhangqwana ozobuyela ekhaya ngemva kwalokhu kulimazana okukabili? Siyobe sibanike indawo engakanani abantu abasondelene naye enkingeni okungenzeka bangayikhohlwa ngemva kokubuyisana kwethu?

Sifuna ukwamukela iphrojekthi ebizayo ukuze sijabulise omunye. Iyiphi injabulo esheshayo esizoyidala? Yiziphi izindleko, ukukhathala noma intukuthelo engase ivele kamuva? Ingabe omunye ukwazi ngempela lokho okuzodingeka sikudele?

Lokhu kubuka kuqala akusona isiprofetho. Kumane kusivimbele ekwenzeni sengathi imiphumela ibingekho ngoba ibingaqinisekisiwe.

Isinqumo esenziwe ngokuqaphela sibheka ngale kwenzuzo yaso yokuqala. Siphinde sibheke nomuntu okuyodingeka aphile ngemva kwaso.

Lowo muntu kuseyithina.

Inhloso enhle kufanele ihlangane nalokho omunye akuzwayo

Singase sizibone sinothando, sivikela, sitholakala, sikhuluma iqiniso noma sinaka. Kungenzeka siqinisile.

Kodwa ebudlelwaneni, imfanelo ayiphili enhlosweni yethu kuphela. Ifika kulokho umuntu othile akuzizwelayo.

Isipho singabonisa ukuphana kodwa singakuthinti lokho obekungamthinta ngempela omunye. Ukukhuluma iqiniso kungaba yimfanelo kodwa kube nesihluku uma kwenziwa ngesikhathi esingafanele noma phambi kwabantu obekungafanele balithole lelo qiniso. Ukuvikela kunganika isiqiniseko, bese kuba ukucindezela uma kuqhubeka kuphuca omunye ilungelo lokuzama nokunquma.

Ukuzihlola akusho ukuthi: “Awunawo umoya wokupha. Awukwazi ukuvikela.”

Kubuza ukuthi: “Le mfanelo yamukelwa kanjani lapha? Yini okufanele ishintshwe ukuze iveze okwengeziwe kokuhle obufuna ukukunikeza?”

Nomongo ubalulekile. Ihlaya lingenza abantu bahleke ngoMgqibelo kusihlwa bese lilimaza ngoLwesibili olulandelayo. Umusho ungase ufane. Isikhathi, umlando wakamuva nesimo sobudlelwano akufani.

Akusho ukuthi senze kabi nakanjani ngoba omunye ekwamukele kabi. Umlingani wethu naye angase athi sinezisusa ezimbi. Kodwa ukuphindaphinda ukuthi isenzo besifana ncamashi kugwema umbuzo owusizo: yini ebingafani ezintweni ebezisizungezile?

Uthando olufanayo kubo bonke lusivumela ukuba sihlale siyilokho esiyikho ngaphandle kokufunda omunye. Uthando olunomthwalo wemfanelo lugcina inhloso yethu bese luthuthukisa indlela eyethulwa ngayo.

Ukuzihlola komuntu siqu kulungiselela ukuzihlola kombhangqwana

Siyakuthanda ukucela umlingani wethu ukuba azihlole. Sivame ukwazi ukuthi lo muntu kufanele avume, alungise, ayeke noma aqonde ini.

Bese enza umzamo. Ufunda ukulalela, abe khona ngokwengeziwe, agcine izithembiso zakhe kangcono noma anciphise ukuziphatha obekubhidliza ubudlelwano.

Kodwa akuzona zonke izinkinga ezinyamalalayo.

Ngesikhathi omunye eqhubekela phambili, ngezinye izikhathi thina sasala endaweni esasimnika kuyo imiyalelo. Umuntu owayenephutha ngaphambili manje usenamaqiniso amasha angaqhathanisa nawo umlando omdala. Lezi zinkomba zakamuva zimsiza abone imikhuba yethu ngokucacile.

Ekugcineni uyabuza: “Ngisebenzile kulokho owawungisola ngakho. Manje wena wenzani ngalokho engikucela kuwe?”

Umuthi esasiwunikeza omunye awusajabulisi kangako lapho usunegama lethu.

Umsebenzi esiwenzayo sobabili kufanele uqale ngomhlangano ongaphakathi kithi. Ithini ingxenye yami? Yini engaziyo ukuthi ngiyenze kahle? Yini engiyisola komunye kuyilapho nami ngiyenza ngenye indlela? Yimuphi umzamo obonakalayo mina uqobo engiwenzile? Yimaphi amazwi engiwenqabayo ngoba esongela indlela ebengizibona ngayo?

Ngemva kwalokho, ingxoxo ingaba ukuhlanganiswa kokuqonda kwabantu ababili, hhayi inkantolo ehlelwe ngumuntu oyedwa.

Ukuthuthukisa akusho ukunikeza okwengeziwe njalo

Uthando, ukubekezela, ukunaka, ukutholakala noma imizamo eyengeziwe: ngezinye izikhathi yilokho kanye okudingekayo.

Kodwa uma sesinikeza okuningi kakhulu kumuntu ongavikeli lutho, ukwandisa esikunikezayo kungamfundisa ukuthi uzothola okwengeziwe ngaphandle kokushintsha.

Uma sithethelela ngaphandle kokwenza imiphumela ibonakale, ukubekezela okwengeziwe kungaba isikhathi esengeziwe esisinikeza iphutha elifanayo.

Uma sichazela njalo umuntu oqondayo kodwa owenqabayo ukwenza, ukuxhumana okwengeziwe kungamane kubambezele isinqumo sethu.

Ngakho ukuzihlola kufanele kuhlole isixazululo kanye nenkinga. Ingabe lo mbhangqwana udinga uthando olwengeziwe noma uthando oluvumelana kangcono nesimo? Udinga ukunakwa okusha noma umngcele owenza kubonakale ukunaka osekuke kwanikezwa? Kufanele silungise iphutha noma siyeke ukuthwala ingxenye omunye ayishiya phansi ngamabomu?

Ukunikeza kangcono ngezinye izikhathi kunomthwalo wemfanelo kakhulu kunokunikeza okwengeziwe.

Futhi lapho omunye enqaba isikhathi eside ukwakha, ukuzihlola kwethu akusho ukusungula indlela entsha yokwenza konke. Kungaqinisekisa nokuthi amandla ethu aphela lapho kuqala khona intando yakhe.

Ukuhlola ukuze sisebenzise amandla ethu kangcono

Ukuzihlola akusho ukugxila ngokweqile emaphutheni ethu. Kusho ukubeka ukucacelwa kwethu ekusebenzeleni amandla ethu.

Kuguqula ukusolwa kube ulwazi, okwenzekile kube isibuyekezo, nemfanelo ibe ukubaluleka okuvumelana kangcono nesimo. Kusisiza ukuvuma iphutha ngaphandle kokuzinciphisa sibe yilo. Kusivumela nokuqinisekisa isinqumo esiwusizo ngaphandle kokudelela umuntu ongavumelani naso.

Akufanele sizilahle noma sizibize ngabaphelele.

Kufanele sihlole.

Sigcine lokho amaqiniso akuveza kuwusizo.

Sithuthukise lokho okungaveza ukubaluleka okwengeziwe.

Silungise lokho okubhidlizayo.

Sichaze lokho okungaqondwanga kahle.

Futhi senqabe ukuthwala iphutha elingelomunye ngempela.

Ukubaluleka kwethu akukhuphuki njalo lapho siqinisile. Akwehli njalo lapho sithola iphutha. Kubonakala endleleni esisebenzisa ngayo iqiniso esilitholile.

Ngakho ukuzihlola akusiphuci lutho. Kumane kuvimbele ukuqiniseka kwethu, imikhuba yethu ngisho nezimfanelo zethu ukuba ziveze okungaphansi kwalokho esikwaziyo ukukwenza.